Letter a en de typemachine

typemach.jpg

 

Het is een anachronisme in deze tijd: de typemachine. Op mijn werk kijk ik elke dag tegen een stuk of tien van die dingen aan. Laatst ontdekte ik, tot mijn grote verbazing, dat er nog een bedrijf is dat ze verkoopt en repareert.

Letter a heet het  (lettera is trouwens het Italiaanse woord voor brief), het bestaat al lang, en Heere Heeresma jr. maakte er een filmpje over:

 

In het filmpje zegt eigenaar Van der Starre over de voordelen van de machine:

” Je hoeft niets aan te zetten, je kunt direct beginnen.”

De klant die in deze minidocumentaire vóórkomt, is fascinerend. Het hele filmpje boeit. Er gebeurt weinig, er zijn geen echt schokkende anekdotes (Jan Cremer en Remco Campert schrijven nog met een typemachine, tja, mij verrast het niet echt), en zo ga je vanzelf peinzen. Over vroeger.

Er zijn momenteel ook jonge mensen met een schrijfmachine. En ze hebben haast leer ik van meneer Van der Starre. Ik ben benieuwd of het hippe mensen als deze zijn- een beetje kriegel word ik wel van haar teksten…

Het filmpje zette me ook (weer) eens aan het denken over de verschillen tussen het schrijven op de typemachine en op de computer. Geerten Meijsing suggereerde in De Grachtengordel dat boeken sinds het schrijven op de computer significant dikker zijn geworden… waarbij hij stevig sneerde naar Leon de Winter.

Auteur/redacteur Sieneke de Rooij vertelt in dit verband een interessante anekdote:

TUSSENTIJD

In de tv-documentaire Kijken in de ziel/Schrijvers interviewt Coen Verbraak Kees van Kooten. Kees vertelt over de vroegere wachttijd bij het klassieke knippen en plakken van zijn werk: ‘Ik zie nog de Gluton staan en de schaar liggen en de Tipp-Ex, om teksten te verknippen en anders op nieuwe vellen te plakken […]. De denktijd die dat opleverde noem ik de tussentijd, die op alle fronten weg is. Vroeger moest ik bij een correctie met Tipp-Ex met dat kwastje dertig seconden wachten tot dat droog was. Ja, dan kon je extra denken.’

Coen Verbraak: ‘Schreef je toen beter?’

Kees van Kooten: ‘Nou, dat is een goeie vraag. Ik denk wel eens dat ik verhalen met de typemachine beter heb gedaan dan nu. Zorgvuldiger, doorleefder.

 

Ik weet het niet uit eigen ervaring, maar het klinkt logisch.

Wat denkt u?

En werkt(e) u graag met de typemachine?

 

Lettera. – met 24uurs-service.

Heemstedestraat 77-a

1062 XS Amsterdam

020-6762180 / 06-55103636

Advertenties

8 comments

  1. De typemachine werd rond 1870 uitgevonden. Friedrich Nietzsche legde toen ook zijn ganzenveer neer. Kenners menen te zien dat zijn filosofie vanaf dat moment nog harder werd. Dat hij de Filosoof met de Hamer wordt genoemd schijnt overigens voort te komen uit de metafoor dat hij als een arts met zijn stethoscoop op de borst van de patiënt klopte om te horen of en zo ja hoe ziek die was.

  2. Mijn scriptie was een tussenfase. Tussen volledig met de typemachine werken en al iets van een tekstverwerker hebben. Tjonge, ik was vooral bezig met de techniek, ten koste van de inhoud.

  3. Leuk filmpje over de typemachinereparateur, maar die mevrouw met haar blauwe
    typemachine past niet meer in deze tijd

  4. Ik ben in 1988 overgegaan naar de digitale tekstverwerker, omdat ik bij een bedrijf werkte met een intern digitaal mailsysteem en dat dus de enige manier was om teksten naar elkaar te sturen. Toen ik een paar jaar later ging schrijven aan mijn roman ‘Zonnige Perioden’ heb ik lang geaarzeld, maar mijn 30 jaar oude en trouwe Hermes Gabrielle met het Garamond lettertje toch maar aan de kant gezet. Ik was wel bang voor het resultaat, want eerdere romans had ik altijd drie keer overgetikt, ook om ze telkens wat langer te maken (ik had een zuinige stijl en kon alleen met veel moeite 150 boekpagina’s vullen). Die dwang om elke zin nog eens over te tikken leek mij goed voor de kwaliteit van zowel die zinnen als het verhaal, je baande je elke keer weer fysiek een weg door de roman. Bij digitaal werken was overtypen onzinnig en mijn grote vrees was dat ik dan een hoop slechte zinnen zou laten staan (want als lezer was ik veel minder kritisch dan hamerend op de schrijfmachine) en ook niet meer de zijwegen zou gaan bewandelen die ik bij het overtypen kon verzinnen om de tekst wat langer te maken.
    Maar mijn vrees was ongegrond. Waar je bij het typen altijd vóóraf een zin in je hoofd moest hebben (anders kwam je in de knoei en moest de Tippex er aan te pas komen) gaf de tekstverwerker je de mogelijkheid om gewoon een zin te beginnen en te zien waar het schip strandde. En dan kon je eindeloos sleutelen aan die zin of dat stukje tekst totdat het precies was wat je wilde schrijven. Ook het later kunnen invoegen van scenes of beschrijvingen of gedachten was een enorm voordeel. Ik ben dus nooit meer teruggekeerd naar de schrijfmachine. Eén keer heb ik mijn Hermes nog eens gepakt, er een rol papier in gedraaid en een woord getikt. Mijn hemel, wat moest een mens op de toetsen rammen om een lettertje op papier te krijgen. Ik keer nooit meer terug naar de typemachine.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s