Populisme?!

boerkoekoek.jpg
Populisme. Het wordt Geert Wilders verweten, de SP, Donald Trump. Wie voor een brexit is of tegen de aansluiting van de Oekraine bij de EU geldt als populistisch, of, in geval van een burger die stemt op een wijze die de heersende klasse niet bevalt: ‘Gevoelig voor populistische leiders’.
De term wordt mij te makkelijk gebruikt. Ik zie hem echt elke dag op internet of in de krant opduiken, zonder dat mensen duidelijk zijn over wat ze ermee bedoelen. Ze bedoelen vooral: ‘Wat AFSCHUWELIJK wat die persoon zegt!’, zo is mijn indruk.
Het voornaamste kenmerk van populisme- zie ook bovenstaande wiki-omschrijving – lijkt te zijn: spreken namens het volk .Maar democratie is toch spreken namens het volk ? Dat bezwaar heb ik tegen die definitie.
Populisten simplificeren, dat lijkt ook vaak een criterium. Maar ik zie juist ‘anti-populisten’ de zaken te simpel maken. Politiek journalist Tom-Jan Meeus schreef vorig jaar in NRC: ‘Grenzen kunnen niet dicht’. Een driekwart jaar later: ‘Grenzen dicht is te duur’. Meeus profileert zichzelf graag als iemand die tegen simplisme is, en tegen populisme.
D66-voorman Alexander Pechtold verwijt Geert Wilders populisme….maar zelf zet Pechtold mensen die tegen massa-immigratie zijn weg als ‘mensen die niet tegen vreemde etensluchtjes in de portiek kunnen.’ Een verder dieptepunt in simpelheid – is de D66-stemmer dan toch niet zo snugger – bereikte Pechtold in dit stuk:

 

Grenzen dicht, goed idee? Pechtold: „Wat is dat, de grenzen dicht? Het zou betekenen dat er niet één vliegtuig meer op Schiphol landt, niet één schip meer aanmeert in de Eemshaven, niet één Duitser meer boodschappen komt doen in Roermond.”

Weet de leider echt niet dat ‘grenzen dicht’ niets te maken heeft met geen vliegtuigen meer op Schiphol of  boodschappen doen over de grens? Het heeft te maken met je legitimeren met een paspoort, op het handhaven van grenzen. Wat Pechtold hier allemaal doet, is een karikatuur maken van zijn tegenstanders. Simplisme. Ik dacht altijd dat zelfbenoemd anti-populist Pechtold daartegen was…

pvv

Een andere interessante visie op het begrip populisme las ik in een interview met Hans Teeuwen. De cabaretier/zanger over politici die het verwijt ‘populist’ maken:


“Het is onzin een andere politicus populisme te verwijten. De politicus die dat verwijt krijgt, is altijd degene die er het beste in is. Terwijl iedere politicus per definitie populistisch is. Ze proberen allemaal op hun eigen populistische manier het electoraat te bereiken. Want als je het in technische details gaat uitleggen, luistert niemand meer.„Het praten over normen en waarden is puur populisme van het CDA. Bij oudere mensen scoor je per definitie als je klaagt over de huidige tijd en de verloederende jeugd.”


Ik vermoed dat het ongeveer zo werkt:

Populisme? Dat is wat de ander zegt.

Advertenties

7 gedachten over “Populisme?!

  1. Anne Michiels van Kessenich

    Hoi Renzo,
    Ik moest even nadenken over je blog. Dank je omdat je me aan het denken hebt gezet. Ik kom tot het volgende:

    Allereerst verschilt “populisme” –spreken namens het volk, van democratie “het volk heerst/ spreekt” door de passiviteit van het volk in de eerste term. Het is iets heel anders of ik in opzwepende bewoordingen wordt aangesproken op mijn eigen gevoelens van onvrede over “de knoeiers/ zakkenvullers op het Binnenhof”, of dat ik als deelnemer aan een democratisch besluitvormingstraject moet luisteren naar en me verdiepen in en vervolgens reageren op de standpunten van mijn opponent in de wetenschap dat ik het dan wel niet met hem eens ben, maar dat we er niettemin samen uit moeten komen.
    Ik kan met andere woorden als actief democraat niet verzanden in wrok en rancune want dan gebeurt er niets meer- we moeten uiteindelijk samen een besluit nemen. Het risico van de passiviteit in het politieke proces wordt onderschat.
    Populisme is in die zin een belediging van de kiezer (ik reageer op Jan Stemerdink) omdat je die kiezer niet tegenspreekt in zijn opvatting (hoop) dat er voor complexe problemen en diepe angsten simpele oplossingen zouden bestaan of zouden moeten bestaan- je neemt hem met andere woorden als dialoog-partner niet serieus.

    “Populist” lijkt me, als je het ergens mee wil vergelijken- in dit opzicht meer op de sofisten uit het werk van Plato- die gebruik maakten van de domheid van het electoraat om ze met gladde praatjes af te houden van het doen van het goede, in plaats van hem die kennis te geven.
    Ik denk uiteindelijk dat er wel een definitie te geven is. Een populist spreekt een kiezer aan op zijn angsten. Een staatsman spreekt een kiezer aan op de idealen die er met het overwinnen van de angsten in het verschiet liggen. Een staatsman steekt ook geen tijd in het zwartmaken van anderen als “populist”, maar gebruikt die tijd voor het uitleggen van zijn eigen standpunt.

    1. janstemerdink

      Mijn redenering was veel simpeler, maar heeft wel overeenkomsten met die van Anne Michiels van Kessenich.
      Een populist is een volksmenner. Het is knap als je dat kunt, dus is het een compliment om een politicus een populist te noemen. Volksmenner houdt in dat het volk (de kiezer) niet nadenkt, dus is het een belediging voor de kiezer. Iedere keer als Wilders voor populist wordt uitgemaakt, wordt ik beledigd omdat ik op hem stem.

  2. renzoverwer Berichtauteur

    de NOS waagt zich ook aan een uitleg:
    http://nos.nl/op3/artikel/2165399-populisme-hoe-zit-dat-nou-precies.html
    Cas Mudde, broer van extreem-rechtse acievoerder, Tim Mudde stelt o.a.:
    “Met name in de media wordt het begrip ‘populisme’ het meest gebruikt voor simplistische of onverantwoorde politiek, het spreken in volkse of vulgaire termen. Ofwel van alles beloven aan iedereen. Ook worden regeringen die veel geld uitgeven aan het volk, wat ze eigenlijk niet hebben, als populistisch neergezet. Maar dat zijn veel te brede interpretaties van populisme.” (…)
    “Ik definieer het als een ‘dunne’ ideologie, die de samenleving verdeelt in twee groepen die tegenover elkaar staan. Het pure volk aan de ene kant en de corrupte elite aan de andere kant. Zij willen dat de politiek de algemene wil van het volk volgt.”

    OOOOO. Nu weten we alles dus.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s