‘Ik ben een bevoorrecht mens’

Oud-triatlonkampioen Gregor Stam heeft verleden van seksueel misbruik verwerkt

 

Door Bert-Jan van Oel

“Ik ben Gregor Stam. Drie keer Nederlands kampioen op de triatlon en een keer Europees kampioen. Ik kon als geen ander pijn lijden, pijn verdragen. Ik kon de knop omdraaien, lichaam en geest scheiden. Ik ben in mijn puberteit seksueel misbruikt.

Jarenlang heb ik met dit geheim rondgelopen. Sport was mijn ontsnapping aan de realiteit. Sport verschafte mij een eigen identiteit. Door iets te presteren, werd ik weer iemand. Ik ben nog nooit uit een wedstrijd gestapt. Dat zou een nederlaag zijn geweest voor mezelf. Ik wilde bewijzen dat ik iemand was die iets kon. Dat ik niet slecht was. Want dat ga je van jezelf denken als je seksueel misbruikt wordt.

Ik heb altijd veel gesport. In Hilversum was ik in mijn vroege jeugd een fanatiek zwemmer. Ik was de middelste van een groot gezin, twee broers en vier zussen. Mijn ouders gingen scheiden toen ik negen jaar was. Ze wisten allebei dat mijn vader homoseksueel was. Maar de kerk zei dat mijn vader gewoon moest gaan trouwen, dan ging het wel over. Er was geen ruzie thuis,maar ik heb altijd gemerkt dat er iets aan de hand was. Bij de scheiding werd duidelijk wat dat was.

Ik bleef bij mijn moeder wonen. Maar naarmate ik ouder werd, verslechterde onze verstandhouding. Er kwamen ruzies. Op mijn zestiende heb ik mijn spullen bij elkaar gepakt en op m’n fiets gehesen. Ik ging naar mijn vader, want bij mijn moeder thuis wilde ik niet meer zijn.

Mijn vader was altijd mijn held geweest, mijn beste vriend. Ik zette hem op een voetstuk. Maar toen ik bij hem woonde, was er een man in zijn vriendenkring die ongezonde interesse in mij toonde. Hij begon me seksueel te misbruiken. Kun je dat geloven?

Ik was zestien, sommigen zullen vinden dat dat oud genoeg is om jezelf tegen zoiets te verweren. Je zegt gewoon nee. Ik heb ook nee gezegd. Maar die man had mij in zijn macht. Zoiets werkt ontzettend vreemd. Ik wilde, omdat ik zo veel om mijn vader gaf, niet vertellen wat er gebeurde. Ik was bang dat mijn vader teleurgesteld zou zijn. In mij en in die vriend van hem. Hij mocht niets merken. Zolang hij maar niets wist was er ook niets aan de hand. Het is de loyaliteit van een kind aan zijn vader. Ik wilde geen problemen veroorzaken, ik wilde een goede zoon van mijn vader zijn. Ik wilde echter ook niet terug naar het huis van mijn moeder.Ik was op hoge poten vertrokken en wilde niet met hangende pootjes terugkomen. Ik wilde geen gezichtsverlies lijden. Bovendien, bij mijnvader thuis ging toch alles goed?

Het gebeurde regelmatig. Soms bijna onder de ogen van mijn broers en zussen, onder de ogen van mijn vader. Niemand wist er echter van. Wie verwacht zoiets? Toch had ik ook redenen om te veronderstellen dat hetzelfde gebeurd was met een van mijn broers. Door diezelfde man. Mijn broer schopte en sloeg me vaak, zomaar, om niks. Het was iets anders dan zomaar een vechtpartijtje tussen twee broertjes, er zat bij hem een frustratie achter, die ik pas nu begrijp.

Die vriend van mijn vader kwam vaak op bezoek, ook op vakanties was hij er regelmatig bij. Er was sprake van stelselmatig misbruik. Het is niet een of twee keer gebeurd, veel vaker. Vier jaar lang duurde dat. Ik was bang, probeerde hem te ontlopen, maar dat lukte lang niet altijd. Ik voelde niks, ik had geleerd om de pijn uit te schakelen, weg te drukken. Ik had mijn geest en mijn lichaam gescheiden. Ik besloot: die man krijgt dan wel mijn lichaam, maar niet mijn ziel. Daar kon hij niet bijkomen. Dat was wat ik overhield voor mezelf.

Als het was gebeurd ging ik vaak in paniek, angst, woede en frustratie hardlopen. Ik trok mijn hardloopschoenen aan en rende van Laren naar Amersfoort. En weer terug. Ik rende maar en rende maar, vaak zonder te beseffen waar ik heen ging. Ik liep soms vijftig kilometer. Dat is veel, voor een jongen van zeventien jaar. Het is meer dan een marathon. Het was een vlucht. Ik kan me nog herinneren dat ik in Soest, op een van die hardlooptochten, ineens in elkaar stortte. Ik ben achter een muurtje bij een kerk gaan liggen en heb alleen maar gehuild en gehuild.

Op mijn twintigste – ik was toen al begonnen aan triatlons te doen, die sport was net in opkomst geraak tin Nederland – ben ik uit huis gegaan. Michel Lukkien, destijds nog importeur van Nike, bood me in 1983 een sponsorcontract aan. Ik heb niet lang met hem onderhandeld. Ik rekende uit wat ik aan huur en boodschappen kwijt zou zijn per maand, en dat was het bedrag dat ik vroeg. En ik kreeg het. Meteen betrok ik in Almere een huisje. Ik had alleen even door het matglas van de voordeur gekeken en zei toen: ik doe het. Het kon me werkelijk niets schelen waar ik terechtkwam, als ik maar een veilige plek had voor mezelf. Daar zat ik toen, met alleen een vloerkleed en een sinaasappelkistje.

Ik werd goed in triatlon. Ik werd twee keer Nederlands kampioen in Den Haag. Veel stelde dat niet voor eigenlijk, want er waren nog maar weinig deelnemers. De sport was zo jong in Nederland. In 1985 werd ik op de klassieke triatlon in Almere Nederlands en Europees kampioen. Mijn vader en moeder stonden langshet parkoers. Ik stond op het podium, het Wilhelmus werd voor mij gespeeld en ik zag mijn moeder gewoon weglopen. Dat deed pijn. Waarom was ze niet trots op me? Ik miste die erkenning.

Toch heb ik nooit aan wedstrijden meegedaan om te winnen. De anderen, mijn tegenstanders, konden me eigenlijk niets schelen. De eerste plaats deed me niks. Ik zwom,fietste en rende om voor mezelf aan te tonen dat ik niet waardeloos was. Dat ik iets kon. Hoe meer pijn ik verdroeg, hoe zwaarder de triatlon, des te meer groeide in mij het gevoel dat ik iets kon. Hetd oorzetten, het volhouden, gaf me een identiteit voor mezelf. Ik kon daar ver in gaan. Soms plaste ik bloed na een wedstrijd. Het bewees dat ik dieper kon gaan dan mijn tegenstanders.

Ik heb roofbouw op mezelf gepleegd. In1994 ben ik gestopt. Ik heb wel veel mooie momenten meegemaakt. Ik kwam op televisie in het programma van Mies Bouwman. Nou, dan was je iemand hoor. Ik ging naar de film met een meisje en in het Polygoon-journaal zat een verslag van het EK dat ik had gewonnen. In Nice kwam tijdens een training Eric Heiden naast me fietsen. Die heeft zes uur met me meegereden en we hebben gepraat. Heiden was mijn idool. Dat ik het zover had gebracht, dat ik beroemdheden ontmoette,dat was goed voor mijn zelfbevestiging. Ik was iemand!

In 2002 ben ik volledig ingestort. Ik werkte bij de KLM als vliegtuigbelader. Bij de KLM kreeg ik een akkefietje op mijn werk en ineens knapte ik. Ik ben meteen hulp gaan zoeken. En daarna ben ik drie jaar lang in therapie geweest.

Ik was er slecht aan toe. Ik deed niksmeer aan sport, at slecht en slikte veel medicijnen: kalmeringspillen, antidepressiva, slaapmiddelen. Ik werd dik. Tegen het advies van mijn therapeute in besloot ik in februari 2004 om het hele verhaal aan mijn familie te vertellen. Ik was op zoek naar erkenning voor wat ik had meegemaakt. Maar ik kreeg niet de reacties waarop ik gehoopt had. Mijn vader besloot ook gewoon met de dader te blijven omgaan. Terwijl ik had gedacht dat hij voor mij zou kiezen.

Dat was een breekpunt. Ik was helemaal op, wilde niet meer. Ik was wanhopig. Er was in mij nog maar een duizendste procent wil om te overleven. Een minuscuul sprankje hoop dat het nog goed kon komen met me. Aan die duizendste van een procent heb ik me vastgeklampt.

In 2004 kreeg ik, een week voor de Holland Triathlon in Almere, een idee. Sport had me altijd geholpen om te overleven. Ik móest meedoen aan die triatlon. Ik had het nodig, om mezelf nog één keer te tonen dat ik het kon, dat ik wilde leven, dat ik iets kon presteren. Ik was totaal ongetraind, 43 jaar oud en ik woog 96 kilo, dertig kilo meer dan in mijn goede tijd. En ik heb het geflikt. Vraag niet hoe. Jankend, strompelend. Ik deed er bijna dertien uur over, toen ik binnenkwam was het allang donker. Mensen langs de kant, vrienden, bekenden, riepen dat ik moest stoppen, dat het onverantwoord was. Ze hadden gelijk, maar ik ging door. Ik wilde voelen dat ik dat oude overlevingsinstinct nog bezat en dat ik het nog steeds kon gebruiken, juist nu ik het meer dan ooit nodig had.

Ik was in 2006 klaar met therapie. Ik zal niet zeggen dat ik nu nergens meer last van heb. Ik heb nog steeds wel eens een slechte dag, net als iedereen. Maar ik voel me een bevoorrecht mens. Ik heb twee schatten van kinderen en een lieve vriendin.

Waarom ik dit verhaal vertel? Ik vind dat iedereen mag weten wat er gebeurd is. Ik wil dat mijn tegenstanders van destijds begrijpen wat me gedreven heeft. Ik wil mensen die hetzelfde hebben meegemaakt of meemaken helpen uit hun isolement te komen, laten zien dat ze zich niet hoeven te schamen. Laten weten dat ze hulp kunnen krijgen voor het onrecht dat ze is aangedaan. En dat er altijd hoop is.”

Kader:

Bram Bakker, psychiater en in Nederland de grootste pleitbezorger van running therapy (hardlopen ter bestrijding van een depressie) noemt de manier waarop Gregor Stam met zijn trauma is omgegaan niet uniek. ,,Bij vrouwen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik zie je vaak dat de agressie zich naar binnen keert. Er is dan sprake van destructief gedrag, zoals zelfbeschadiging. Bij mannen treedt de agressie naar buiten. Dat kan door agressief gedrag, bij het minste of geringste gaan vechten bijvoorbeeld. Maar ook door woede en agressie uit te leven in sporten. Greg Lemond heeft ook verteld dat hij vroeger seksueel is misbruikt. En Lance Armstrong heeft ook een verknipte jeugd gehad. In die zin is de oplossing die Gregor Stam heeft gekozen niet uniek. Dat hij nu met zijn verhaal naar buiten komt is wel heel bijzonder.

U KUNT HEM BEREIKEN VOOR COACHING EN RUNNING THERAPY VIA

gregor.stam (at) kpnmail.nl
 

Gregor Stam (47) is recentelijk begonnen met een eigen praktijk als mental/personal coach en running-therapeut. ,,Ik wil de ervaring doorgeven die ik heb opgedaan als sporter. Ik merk nu al dat dit werk op mijn lijf geschreven is.Ik heb apparatuur waarmee ik bij (sport)mensen op basis van de hartslag nauwkeurig hun algehele conditie en omslagpunt, het verzuringspunt kan meten. Hierdoor kan ik op maat gesneden trainingsschema’s maken en sporters helpen om bijvoorbeeld naar een wedstrijd toe te werken.’

,,Dat is één kant van mijn vak, maar momenteel houd ik me voornamelijk bezig met het begeleiden van mensen die kampen met een burn-out of depressie. Door met ze te gaan hardlopen in de juiste trainingszones maken ze zelf endorfine aan,een stof die ook in antidepressiva zit. Hierdoor kunnen velen hun medicatie afbouwen of zelfs achterwege laten. Ik ben een stok achter de deur, die letterlijk aanklopt om ze een uur mee naar buiten te nemen en te gaan hardlopen, iets dat ze zelf niet snel zullen doen.Je ziet mensen veranderen, positiever in het leven staan en dat geeft de voldoening waarnaar ik naar op zoek was.”

,,Geld is voor mij geen drijfveer, als ik mijn boterham kan verdienen is dat genoeg. Het feit dat ik anderen op deze manier kan helpen om beter in hun vel te komen, is duizendmaal waardevoller. In de nabije toekomst wil ik ook graag kankerpatiënten gaan begeleiden. Bijvoorbeeld door ze te helpen om,tussen de chemokuren in, hun conditie weer op te bouwen. Ik heb een gezond lijf en prijs me daar elke dag gelukkig mee. Als ik op deze manier een stukje kan helpen, doet me dat ontzettend veel goed.”

Uit: De Gooi- en Eemlander, 29 augustus 2009 (met toestemming overgenomen).

Advertenties

3 gedachten over “‘Ik ben een bevoorrecht mens’

  1. renzo

    Ik bleef verbluft en stil achter na dit stuk. Net als toen bij dat verhaal van Lemond, dat was nog heftiger, dat leek altijd zo’n vrolijke, typische americandream-Amerikaan… maar wat daar allemaal achter zat…

  2. Ivonne

    Veel mensen die seksueel misbruikt zijn gebruiken sport ook (juist) als een manier om zichzelf iets aan te doen.
    Hoe desperaat moet je zijn om jezelf helemaal kapot te lopen om te bewijzen dat je iets waard bent…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s