de kwestie Joanie de Rijke

door Karel van der Weide

 

De controverse rond de in Afghanistan ontvoerde (en verkrachte?) journaliste Joanie de Rijke neemt de vormen aan van een klucht. In de discussie vervalt het respect voorde feiten, derhalve deze op een rijtje:

In november 2008 wordt De Rijke zes dagen lang tegen haar wil vastgehouden door een tiental Talibanstrijders. In vraaggesprekken (o.a. bij Pauw en Witteman en in DeVolkskrant) na de vrijlating, beweert ze met geen vinger te zijnaangeraakt. Een lezing die kantelt wanneer medio mei 2009 haar boek In handen van de Taliban verschijnt. Plotseling stelt De Rijketijdens de gijzeling door commandant Ghazi Gul te zijn verkracht. Saillant: in haar boek vergoelijkt ze deze daad min of meer. Het hele mediacircus begint van voren af aan en cumuleert in uitspraken van nota bene Geert Wilders, dat De Rijke symbool staat voor het Stockholm-Syndroom waar de linkse Nederlandse elite aan lijdt.

Of De Rijke daadwerkelijk is verkracht, valt moeilijk te achterhalen. Na haar vrijlating werd ze medisch onderzocht; wellicht bestaan er gegevens die haar verhaal bevestigen. Ghazi Gul kan het verhaal sowieso niet navertellen daar hij onlangs sneuvelde in de strijd.

   Na een traumatische ervaring pas later feiten herinneren an sich,is niet onwaarschijnlijk. Hoewel mijn gedachten dan altijd teruggaan naar de Epese incestzaak (1993). Yolande uit Epe herinnerde zich jaren na dato de meest bizarre groepsverkrachtingen, abortussen en babymoorden. Familie, vrienden, tot en met buschauffeurs op de Veluwe en de politieagenten waar ze aangifte bij deed: allen zouden ontuchtige handelingen met haar hebben verricht. Vreemd genoeg werden op basis van haar verklaringen mensen veroordeeld, iets waar deskundigen tot op de dag van vandaag verbijsterd over zijn.

Het goedpraten van de verkrachting werd door De Rijke zelf bestempeld als ‘Het aanbrengen van nuances in het verhaal’. De lezer oordele: ‘Zijnvingers sluiten zich met kracht om mijn vingers zodat ik ongewild in hem knijp. Minuten later trekt hij mijn hand van zijn penis af. Ik begin te begrijpen wat hij wil duidelijk maken. Hij is zo hitsig als wat, maar probeert zich uit alle macht te beheersen. Op slag verdwijnt mijn haat. Dit is zijn manier om spijt te betuigen.’Later lichtte De Rijke dit toe met: Ghazi had zijn hormonen niet onder controle.’

   Bovenstaande passages zijn op zijn minst verdacht, na het lezen van het volgende werd ik bevestigd in mijn vermoedens: ‘Zijn lange zwarte haar, zijn fonkelende ogen en krullende baardstralen zo’n ontembare drang naar revolutie uit, dat ik een gevoel van heimwee krijg. Heimwee naar het leven van een oude krijger dat ik nooit heb gekend. Hij pakt mijn hoofd met zijn beide handen vast en kust me.’

Juist, hier speelt iets anders. In haar grenzeloze bewondering voor deze strijders, heeft De Rijke de realiteit en al het gevoel voor gevaar uit het oog verloren.Men ziet het vaker, bij journalistes, bij vrouwen die in de ontwikkelingshulp werken. The White Masai(2005) van Corinne Hofmann, waarin een Duitse vrouw haar hart verliest aan een stamhoofd in Kenia, betreft in dit verband interessant studiemateriaal. De bejubeling van haar beslissing één van zijn vrouwen te worden, is ronduit genant. Nog treffender: The Sheltering Sky (1949) van Paul Bowles. Hierin voelt een echtgenote zich aangetrokken tot dwalen in de binnenlanden van Marokko. Ze eindigt als seksslavin van een lokalebedoeïfenenhoofdman, maar lijkt daar niet rouwig om.

   Deskundigen, zoals de geridderde militair Marco Kroon, bestempelen de aanwezigheid van De Rijke in Afghanistan als ‘totaal onverantwoord’. Evenmin stuitte hij gedurende zijn missies aldaar op ook maar één Westerse vrouw. Kroon probeerde De Rijke tijdens een uitzending van Knevelen Van den Brink (die compleet voorbij gingen aan haar eerdere bewering ongemoeid te zijn gelaten: streng doorvragen doen journalisten niet meer) uit te leggen dat een vrouw in dat soort landen een andere status geniet dan in het Westen. M.i.drukte Kroon zich nog voorzichtig uit; Westerse vrouwen gelden in het streng islamitische Afghanistan als hoeren, als ‘onaanraakbaren’,opnieuw een feit dat twijfels zaait over De Rijkes bewering te zijn verkracht.

Hoe dan ook,de hele affaire stimuleert de verkoop van haar boek. Een boek dat niet in een al te best Nederlands is opgesteld en waarvan uitgeverij De Geus de auteur wellicht tegen zichzelf in bescherming had moeten nemen; niets kwalijker dan uitventen van eigen leed. Vooralsnog verbloemt De Geus haar inconsistentie door zich te beroepen op hetStockholm syndroom (NRC boekenbijlage 29 mei).

   Hetzelfde syndroom dat Wilders er met de haren bij sleepte, hetgeen De Rijke bestempelde als ‘Politiek bedrijven over mijn rug’. Nee Joanie, de enige die mogelijk politiek over jouw rug heeft bedreven is de Taliban! Ik kan het niet bewijzen, maar heb sterk het gevoel dat je uit mediageilheid, of wat voor geilheid dan ook, de term embedded van een extra betekenis hebt voorzien.

Advertenties

3 gedachten over “de kwestie Joanie de Rijke

  1. renzo

    Ik vind het een interessant stuk, goed dat alles op een rijtje wordt gezet, maar het blijft een aanname dat ze niet is verkracht. Het kan zijn dat ze er eerst niet mee naar buiten wilde komen…
    Verder heeft natuurlijk ieder zijn of haar manier om met leed om te gaan, ook De Rijke heeft haar manier gevonden en zoekt die nog steeds.
    Niettemin een interessant stuk, daarom heb ik het ook geplaatst.

  2. Karel van der Weide

    Linda Polman wierp deze vraag op in haar recensie van ‘xc3x8dn handen van de Taliban’ (NRC boekenbijlage 22 mei) en suggereerde dat een traumadeskundige het voorwoord had moeten schrijven. Uitgeverij De Geus reageerde een week later nogal verbolgen door te stellen dat De Rijke aan het Stockholm syndroom leed en dat Polman de lezer manipuleerde. Geen antwoord op de vraag dus.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s