Martin Bril (1959-2009)

Wijlen Martin Bril werd nogal bewierookt de laatste dagen.

En waarom? Mij viel ook op dat bril vaak een nurkse man, als ik hem observeerde in het Amsterdamse.
Youp van ’t Hek wees er vandaag in NRC-Handelsblad  al op dat Bril vaak bloedchagrijnig was:

“Enfin. De leugen regeert. Wist Martin Bril dat hij zoveel vrienden had? En waarom schreef niemand dat Martin heel vaak een bloedchagrijnige, egocentrische stomdronken chaoot was? Of schrijf je dat niet als vriend? Ik hoop dat mijn vrienden na mijn dood iets meer waarheden in hun stukjes schrijven. Zo eenzijdig wil ik niet herinnerd worden. En ik hoef ook niet zoveel vrienden. Volgens mij had Martin maar één vriend en dat is Ronald Giphart. Die doet wat een echte vriend behoort te doen na de dood, namelijk zwijgen. Voor Martin had er wel een mooi stukje ingezeten. Vrees dat het hem iets te veel poespas was geweest.”

Bril kon goed schrijven, maar was zeker niet elke dag goed.
Geprezen werd zijn oog voor detail.
Maar mij verveelden die details nogal eens, zo langdradig.

Ik ergerde me eraan, samen met Peter van der Linden. Met Peter verzon ik eens een hele Bril-column bij elkaar, zittend op het terras van Gent aan de Schinkel. We leuterden een kwartier over een busje dat daar stond en uiteindelijk wegreed; een echte Bril-column waardig.

Herman Brusselmans schreef over Bril in de VARA-gids een aantal jaren terug;

‘Martin Bril. Wat kunnen we zeggen over zo’n jongen? Hij wordt wel eens de nieuwe Carmiggelt genoemd, net als vierhonderd andere Nederlandse stukjesschrijvers. Bril staat in de rangorde ongeveer op nummer 120, wat helemaal niet slecht is. Volgens mij kan hij nog veel hoger klimmen en zelfs Mart Smeets en diens gelijken voorbijsteken. Martin Bril schrijft waarlijk schitterende stukjes, zo van een meisje die langs de Amsterdamse gracht loopt en haar ijsje uit haar handen laat waaien, recht het water in, zodat ze een ontroerend pruillipje laat hangen en aldus de aandacht trekt van een jongen (in wie we de latere stukjesschrijver Martin Bril herkennen) die haar verdriet verzacht met een bloemetje dat hij sinds jaren in z’n portefeuille meedraagt, tot de juiste gelegenheid zich zou voordoen. Het meisje eens fors in de natte poes naaien, daar begint de latere Martin Bril echter niet aan, want hij heeft thuis een prachtige verloofde zitten van wie hij zielsveel houdt. Enzovoort, enzo
verder.”

Ja, Bril was niet de nieuwe Tolstoj, Andersen, Dickens of ander literair genie waar hij wel voor gehouden wordt. Bril was een man die graag vrouwen op een voetstuk zette en mannen belachelijk maakte:  ‘Mannen zijn onnozel’, hij schreef het vaak op. Nee, dan vrouwen, die waren slim en geweldig.

Toch zal ik Bril missen. Hij schreef soms mooi. Ik vond sommige van zijn stukken over kanker ontroerend, zo nuchter en laconiek geschreven. Ik herinner me ook een stuk waarin hij Balkenendes gedrag beschreef. Het was dodelijk voor Balkenende, dodelijker dan welk opiniestuk ook.
En Bril had een goede literaire smaak; hij was een hartstochtelijk pleitbezorger van het werk van Cornelis Bastiaan Vaandrager (1935 – 1992). Hij schreef deze fraaie column

over Vaandrager – klikken maar.

Vaandrager is de auteur van fraaie gedichten, een ervan citeer ik hier:

Cyclus in de verleden tijd

1
Ik kwam gek uit de hoek.
Ik struikelde over mijn woorden.
Ik zei maar wat.
Ik wist niet wat ik moest zeggen
Ik zei niks
Ik sloot me aan bij de vorige spreker

2
Ik had kapsies
Ik was onzakelijk
Ik had geen geld

3
Ik had klamme handen
Ik schaamde me
Ik had geen geduld

4
Ik was naief met wijven
ik kon niet dansen

5
Ik was stug
Ik wou opvallen

Wie gaat nu hartstochtelijk Vaandrager promoten?
Ja OK, Jules Deelder, maar van de mensen die echt ergens een column hebben?
Dat zal lastig worden.

Advertenties

18 gedachten over “Martin Bril (1959-2009)

  1. Karel van der Weide

    Zwaar overschat en gehypt, derhalve typisch Nederlands schrijver. Om onverklaarbare redenen geprotxc3xa9geerd door het Van Nieuwkerk-kartel. Saaie, pretentieloze, ongepointeerde columns over groene parkieten en bejaarden. Uitvaart ongetwijfeld in de stijl van Andre Hazes. Laat er in Godsnaam een B52 overvliegen…

  2. renzo

    ‘Wordt in stilte begraven’ las ik een advertentie Karel. maar ik moest erg lachen om je beschrijving…de Hazes-achtige verering heeft idd al plaatsgevonden in kranten, en DWDD ja.

  3. Donald Olie

    BRIL OMHOOG!

    Dat enorme stuk in De Volkskrant na het overlijden van Bril vond ik zwaar ovetrokken en potsierlijk. Alsof goddomme Johan Cruyff dood was inplaats van een modale columnist!

    Bril vond ik een vervelende linksige zuurpruim die zich had gespecialiseerd in een soort van woorddiarree/mooikakkerij op de vierkante centimeter. Kunstig, net als ‘achterstevoren praten’ en precies zo strontvervelend. Mocht nog niet de veters strikken van Carmiggelt.

    En nu we het toch over Bril hebben. Soms zie je boven een wcpot de tekst van

    HEREN BRIL OMHOOG

    DE DAMES ZITTEN OOK GRAAG DROOG.

    Welk een tragische misvatting. Niet de heren zijn schuldig aan een ondergepiste bril, maar de dames zelf. Vrouwen die in overgrote meerderheid niet gaan zitten op een bril, maar er boven hangen te sproeien.
    Dus de tekst zou moeten luiden:

    ‘DAMES STOP MET DAT GEZEUR
    EN ZIT OP DE BRIL
    MET JE PISSCHEUR.

  4. Wim Sanders

    Dag Donald,
    Blij weer eens je genuanceerde mening te lezen.
    Vraagje aan Renzo (en aan Youp van ’t Hek) : wat doet het ertoe of een schrijver in het dagelijkse leven chagrijnig of de grootste mensenvriend ter wereld is? En vriend Ate Jongstra en vriend Max Pam waren wel degelijk heel genuanceerd in Kunststof.
    En er is echt niemand die Bril voor de nieuwe Tolstoj, Andersen, Dickens heeft gehouden.
    Wel heeft Bril het genre van de dagelijkse column een tikje ander gezicht gegeven. Niet alleen in stijl maar ook bijvoorbeeld door eens de auto te pakken en buiten de benauwde grenzen van Amsterdam te kijken.
    Kan je van leren, Renzo!

  5. renzo

    Wim, juist die columns vond ik vaan niet te pruimen. Ook daar ging mijn stuk over, wel lezen.

    Wim, nog iets: ik kom heel vaak buiten amsterdam, ik werk bijv buiten amsterdam
    Het is een aanname van jou dat ik daar nooit kom.

    Verder: als iemand zooo ongelooflijk de lucht in wordt gestoken als mens, mag ik best eens wat anders zeggen, vind ik.

    MAar ik zie dat ik je erg beledigd hebt.
    Dan vervalt het eerbied voor de feiten helaas. zoals goed lezen, foutief dingen aannemen enz.

  6. Donald

    Dag Wim,

    Inderdaad; nuance ‘its my middle name’.

    Als je stelt dat het er niet toe doet dat een kunstenaar een zuurpruim is of een mensenvriend, dan heb je zeker een punt.

    Reve en Herman waren nu ook niet bepaald het zonnetje in huis. Maar hun betekenis voor de letteren acht ik wel oneindig veel groter dan die van Bril.

    En het lijkt mij allerminst een reden om iemand die zoals je schrijft het aanzien van de column een ‘tikje ander gezicht heeft gegeven’ zodanig te bewieroken als bij Bril.

  7. Brilsmurf

    De grote smurf zegt, dat Martin Bril een ontzettend grote smurf was en dat smurfjes die het daar niet mee smurf zijn, hun smurf moeten houden. En de grote smurf zegt ook, dat dat de thrillers van Martin Koomen stukken smurfer zijn dan die van Renxc3xa9 Appel en dat Steve Martin niet moet smurfen over Andrxc3xa9 van Duin, die een sketch van hem zou hebben geplagismurfd.

  8. tera

    Over de doden niets dan: Wat hebben jullie een geweldig moment uitgekozen. Het lijkt er hier toch een beetje op dat alle miskende talenten op een hoop die zich collectief afzetten tegen iemand met (verdiend) succes hun frustraties over eigen capaciteiten, kansen en mogelijkheden aan het afreageren zijn. Als je kritiek hebt: nu even niet, getuigt echt van slechte smaak. Gelukkig zijn er blog’s, waardoor jullie nog het idee hebben dat je mening gehoord word, altijd beter dan met vuurwapens de school of redactie in. Sorry, ik weet dat jullie er ook niets aan kunnen doen. Gewoon doorgaan met “publiceren”!!

  9. Karel van der Weide

    Over de doden niets dan goeds? Over de doden niets dan de waarheid! Het succes van Bril is juist niet ‘verdiend’, maar ‘geschonken’, daar ergeren wij ons aan, Tera. Onderschat de capaciteiten van miskende geniexc3xabn trouwens niet. Een aantal beoogt middels publicaties het feminiene, politiek correcte en ingedutte establishment omver te werpen. Wie weet…

  10. renzo

    Hi tera,

    1 wie bepaalt het moment van kritiek? jij?
    interessant.
    2 wat is er? waarom ben je tegen me? ik ken jou niet, maar jij meent mij heel goed te kennen.. interessant.
    3 Je hebt kritiek op blogs. Maar zelf ben je ook reaguurder die tekeer gaat op dit blog.
    Dus je bent wat jezelf bestrijdt: talentloos etc. Dat is logisch. Snap je?

  11. renzo

    Jouw reactie Tera, is ook een publicatie..
    ik heb je ooit per mail gevraagd wat er met je aan de hand was. En waarom je zo agressief en wantrouwig was.
    geen reactie meer.

    Ik zat net te overwegen je een IP-ban te geven omdat ik je gezeur zat was.
    MAar ik dacht: waar moet zij dan heen met haar haat en frustaties?

    Dank voor de ongefundeerde vergelijking trouwens. Het bewijst dat je mijn stuk – een gefundeerd niet-haat-verhaal – gewoon niet leest. Vervolgens reageer jij haatdragend…

    de reden waarom ik nu een lichtkritisch (je hebt alle goede dingen over Bril erin niet gelezen) stuk schrijf, is omdat het nu aktueel is, en omdat er nu nuance nodig is.

    Maar joh ga verder met haten en aannames over mij. Dat zijn dan ook aannames over jezelf. doei

  12. Donald

    @Tera

    Als erkend miskend talent mag ik natuurlijk niet achterblijven.
    De door jou gehanteerde regel ‘over de doden niets dan goeds’ vind ik aandoenlijk onnozel.
    Dat kun je toch niet menen?! Stel dat iemand als Dutroux of Fritzl sterft, mag je over hen dan ook niks negatiefs melden? Of moet je een periode van zeg drie maanden in acht nemen?!
    Of geldt deze regel uitsluitend voor overleden mensen waar jijzelf een hoge dunk van had?!
    Zo, dan ga ik nu weer snel het miskende talent uithangen!

  13. Bob Kattemxc3xb6lle

    Het blijkt maar weer eens zo te zijn, “zoveel mensen, zoveel meningen.”
    Bril was gewoon Bril, zoals ie nu eenmaal was. Uit professionele/collegiale hoek lees ik bewoordingen over hem, die ansich van zeer weinig respect spreken. Ligt hieraan een z.g “flamouswoede” aan ten grondslag? En inderdaad: Ronald Giphart blijkt toch zijn allerbeste vriend te zijn geweest. Want dixc3xa9 zweeg over Martin in alle talen. Dat is dan pas van zeer grote klasse!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s